1TI LO55.SFM 30/10/2003 L.L.M. LOZI ST1 MONGU ZAMBIA

TIMOTEA

LIÑOLO LA PILI LA PAULUSI KU

TIMOTEA

 

Litumeliso

1

1 Liñolo le, li zwa ku Paulusi, muapositola wa Jesu Kreste ka taelo ya Mulimu, Mupilisi wa luna, ni ya Jesu Kreste, sepo ya luna.

2 Ni ñolelwa Timotea, mwan'a ka wa niti mwa tumelo.

 Mulimu Ndate Ni Jesu Kreste Mulen'a luna ba ku fe sishemo, makeke ni kozo.

 

Temuso bakeñisa lituto za buhata

3 Ni bata kuli u ine mwa Efese sina ha ne ni ku kupile fo ni yela kwa Masedonia. Batu ba bañwi, koo, ba luta lituto za buhata, mi u swanezi ku ba hanisa. 4 U ba bulele kuli ba lisele matangu ao, ni mikoloko ye mitelele ya masika, kakuli zeo li tisa feela likañi. Ha li peti mulelo wa Mulimu, o' zibwa ka tumelo. 5 Mulelo wa taelo ye, ki ku zusa lilato le li zwa mwa pilu ye kenile, mwa lizwalo le linde, ni mwa tumelo ya niti. 6 Batu ba bañwi ba zwile mwa nzila ye, mi ba latehezi mwa lingambolo za bona ze si na tuso. 7 Ba bata ku ba baluti ba mulao wa Mulimu, kono ha ba utwisisi manzwi a ba itusisa, mane ni zona litaba ze ba bulela ka ku tiisa ha ba li swali hande.

8 Lwa ziba kuli Mulao ki nto ye nde, haiba u sebeliswa ka swanelo. 9 Se lu swanezi ku hupula kikuli milao ha i si ka tomelwa ba ba lukile, kono i tomezwi ba ba hana ni ba ba sa mameli milao, ba ba hana Mulimu ni baezalibi, bona bao ba ba sa lumeli ni ba ba nyefula, batu ba ba bulaya bo ndat'a bona kamba bo m'a bona, ni babulayi kamukana. 10 I tomezwi ba mikwa ye maswe, ba ba eza ba bañwi kalombe, ni ba kuunu, mahata ni ba ba fa bupaki bwa buhata, kamba ba ba eza sifi ni sifi, se si sa lumelelani ni tuto ya niti. 11 Tuto yeo, ki yona ye fumanwa mwa Litaba ze Nde ze ni filwe ku bulela, ili zona Litaba ze Nde za Mulimu wa kanya, ya lumbekwa.

 

Buitumelo ka Sishemo sa Mulimu

12 Ni itumela ku Jesu Kreste Mulen'a luna ya ni file maata mwa musebezi wa ka. Ni itumela ku yena h'a hupuzi kuli na sepahala, mi a ni keta kuli ni mu sebeleze. 13 Nihaike kwa makalelo ne ni bulela maswe ka libizo la hae, na mu nyandisa ni ku mu shwaula. Kono Mulimu u bile ni sishemo ku na, kakuli ne ni si ka lumela, mi ne ni sa zibi se ne ni eza.

14 Mulen'a luna u sululezi ka buñata sishemo sa hae fahalimw'a ka, mi u ni file tumelo ni lilato ze li za luna ka ku kopana ni Jesu Kreste. 15 Ye ki pulelo ya niti, ye lukela ku amuhelwa ni ku lumelwa ka ku tala. Ye li. Jesu Kreste u tile mwa lifasi ku t'o pilisa baezalibi. Na, ki na ya maswe ku ba fita. 16 Kono ki lona libaka Mulimu h'a ni shemubile. U latile kuli Jesu Kreste a bonise pilu telele ya hae ka na muezalibi wa mafelelezo, kuli ni be mutala wa ba ba ka lumela ku yena kaufela, ba kona ku fumana bupilo bo bu sa feli. 17 Ku Mulena wa kamita, ya sa shwi mi ya sa bonwi, Mulimu a li muñwi, ku yena ku iswe likute ni kanya kamita ni mita! Amen.

18 Timotea, mwan'a ka, ni ku fa taelo ye, ka ku hupula manzwi a n'a polofitilwe ka wena kale. Manzwi ao a be silwaniso sa hao ha u lwana ndwa ye nde. 19 U buluke tumelo ya hao ni lizwalo le linde. Batu ba bañwi ha ba si ka teeleza lizwalo la bona, mi ka nzila ye cwalo ba sinyize tumelo ya bona. 20 Ku bona ku na ni Imenea ni Alexandere be ni beile mwa maata a Satani, kuli ba itute ku tuhela ku bulela ze maswe ka Mulimu.

2

 

Tapelo mwa Keleke

1 Taba ya pili ye ni kupa kikuli likupo ni litapelo li fitiswe ku Mulimu bakeñisa batu kamukana. Ba lapelelwe ka buitumelo. 2 Ku lapelelwe malena ni babusi kamukana kuli lu kone ku pila ka buiketo ni kozo, lu nze lu itingile ku Mulimu mi lu li ba ba ikuteka kwa maneku kaufela. 3 Ki yona nto ye nde ye tabisa Mulimu, Mupilisi wa luna. 4 N`a bata kuli batu kaufela ba piliswe mi ba zibe niti. 5 Mulimu ki a li muñwi, mi ku na ni a li muñwi feela ya kopanya Mulimu ni batu hamoho, yena mutu yoo, i li Jesu Kreste. 6 N`a itobohile ku lukulula batu kaufela. Ki bona bupaki bo bu tile ka nako ye swanela, bwa kuli Mulimu u bata batu kamukana kuli ba piliswe. 7 Le, ki lona libaka ha ni lumilwe ku ba muapositola ya swanezi ku luta Balicaba litaba ze amana ni tumelo ni niti. Ha ni pumi. Ni bulela niti!

8 Cwale, ni lata kuli kai ni kai banna ba lapele. Kono ba swanezi ku ba banna ba ba ipeile ku Mulimu, mi ba ba kona ku yemisa mazoho a bona ka tapelo ku si na bunyemi kamba likañi mwa lipilu za bona.

9 Hape, ni lata kuli basali ba apale ka mukwa o swanela, i li ka mukwa o bonisa kutwisiso ni buikokobezo. Ba si ke ba ikabisa ka ku comateka mishomo ye miñata mwa milili, ka ku apala likabiso za gauda, za macwe a butokwa kamba liapalo ze ca mali a mañata.

10 Kono ba ikabise ka likezo ze nde, kakuli ki zona ze lukela basali ba ba ipiza balumeli. 11 Basali ba itute, ba nze ba kuzize, mi ba ishuwile. 12 Ha ni lumeleli basali ku luta kamba ku ba ni maata fahalimw'a banna. Ba swanezi ku kuza. 13 Kakuli Adama n'a bupilwe pili, mi kihona ku taha Eva.

14 Mi hape, ha si Adama ya n'a pumilwe. Ki yena musali ya n'a pumilwe, mi a tula mulao wa Mulimu.

15 Kono musali u ta piliswa ka ku ba ni bana, haiba a tundamena mwa tumelo ni lilato, mi a ikenisa ka buiswalo.

3

 

Bazamaisi ba Keleke

1 Ye, ki pulelo ya niti. Haiba mutu a tukufalezwi ku ba mueteleli wa keleke, u lakaza musebezi o munde. 2 Mueteleli wa keleke u swanezi ku ba mutu ya si na koli. U swanezi ku ba ya si ka ba ni linyalo le liñwi. U swanezi ku saba ze kola ni ku ba mutu ya na ni buiswalo, ya kutekeha. U swanezi ku amuhela hande baenyi mwa ndu ya hae, ni ku ba mutu ya kona ka luta.

3 A si ke a ba munwi kamba mulwani, kono a be mutu ya iketile, wa kozo, isiñi ya lata mali. 4 A be ya zamaisa hande lubasi lwa hae, ya utwiwa ni ku kutekiwa ki bana ba hae. 5 Haiba mutu h`a sa zibi ku zamaisa lubasi lwa hae, a ka kona cwañi ku babalela keleke ya Mulimu? 6 A si ke a ba mutu ya sa z'o lumela. Mwendi a ka swana a ikuhumusa, mi a atulwe sina Satani. 7 Hape, u swanezi ku ba mutu ya kutekiwa ki ba ba si ka lumela, kuli a si ke a swabiswa ni ku wela mwa silaha sa Satani.

 

Likombwa za Keleke

8 Likombwa za keleke li swanezi ku ba batu ba ba na ni mikwa ye minde, ba ba sepahala. Ba si ke ba nwa hahulu bucwala, mi ba si ke ba putelela ba bañwi. 9 Ba swanezi ku itinga kwa niti ye bonahalizwe ki tumelo ka lizwalo le linde. 10 Ba swanezi ku likwa pili, mi ha ku si na se ba ka nyazwa ka sona, ba swale musebezi. 11 Ni bona, basali ba bona ba swanezi ku ba ba mikwa ye minde, ba ba si na lusebo. Ba be ba ba ishuwile ni ba ba sepahala mwa lika kaufela. 12 Sikombwa sa keleke u swanezi ku ba mutu ya sika ba ni linyalo le liñwi hape. 13 Ba ba eza hande musebezi wa bona ba fumana litulo ze nde, mi ba kona ku bulela ka maata ka za tumelo ye lu na ni yona ka ku kopana ni Jesu Kreste.

 

Kunutu ye tuna

14 Ha ni ku ñolela liñolo le, ni na ni sepo ya ku t'o ku bona kapili. 15 Kono haiba ni liyeha, liñolo le li ta ku zibisa mo lu swanezi ku izamaiseza mwahal`a ba lumeli, i li bona keleke ya Mulimu ya pila, yena musumo ni mutomo. 16 Ha ku na ya ka latula butuna bwa kunutu ya bulapeli bwa luna!

Kreste u bonahalile ka sibupeho sa mutu,

a sinulwa ki Moya ku ba ya lukile,

mi a bonwa ki Mangeloi.

Macaba kaufela a bulelelwa za hae,

a lumelwa ki lifasi kamukana,

mi a nanulelwa kwa lihalimu.

4

 

Baluti ba buhata

1 Moya o Kenile u bulela patalaza kuli ka linako ze taha, batu ba bañwi ba ka tuhela tumelo. Ba ta mamela ze bulelwa ki mioya ya buhata, mi ba ta latelela lituto za madimona. 2 Ba ta lumela ku keluswa ki baipi ni mahata, ili batu ba mazwalo a' shwile inge a tililwe ka sipi ye cisa. 3 Batu ba ba cwalo, ba luta kuli ku nyala ni kuca lico ze ñwi ku maswe. Kono Mulimu u ezize lico zeo kuli balumeli, ba ba ziba niti, ba li ce ha ba se ba lapezi ku tahisa buitumelo bwa bona ku yena. 4 Ze ezizwe ki Mulimu ki ze nde kaufela. Ha ku na se si ka kendiwa ku zona. Kono lika kamukana li swanezi ku amuhelwa ka buitumelo ku Mulimu, 5 kakuli ki ka linzwi la Mulimu ni ka tapelo Mulimu h'a li amuhela.

 

Mutanga yo munde wa Jesu Kreste

6 Ha u ka fitisa likelezo zeo kwa banabahabo luna, u ta ba mutanga yo munde wa Jesu Kreste. U ta bonisa kuli u uta moya wa hao ka manzwi a tumelo ni ka lituto za niti z'o latelezi. 7 Kono u zwe mwa matangu a si na tuso, a' lukela basali ba ba supezi. U itwaeze ku pila u nz'o itingile ku Mulimu. 8 Kueza misebezi ye tiisa lilama za mubili ku na ni tusonyana. Kono bulapeli, bona, bu na ni tuso kwa maneku kaufela, kakuli bu lu sepisa bupilo ka nako ye, ni ka nako ye taha. 9 Pulelo ye ki ya niti, mi i swanezi ku amuhelwa hande ni ku lumelwa. 10 Ki kabakaleo ha lu ikataza ni ku sebeza ka tata, kakuli lu beyile sepo ya luna ku Mulimu ya pila, yo ili Mupilisi wa batu kamukana, mi sihulu wa ba ba lumela.

11 U bonise bunde bwa litaba zeo, mi u li lute. 12 U si ke wa lumela ufi kamba ufi ku ku nyaziseza kakuli u sa li mucaha, kono u be mutala kwa balumeli, ka lipulelo za hao, ka mikwa ya hao, lilato la hao, tumelo ya hao ni kukena kwa hao. 13 Musebezi wa hao u be wa ku bala Mañolo fapil'a batu, ku kutaza ni ku luta mane ni fite. 14 U si ke wa keshebisa mpo ya moya ye ku wena, yo n'o filwe muta wani, bapolofita ha ba bulela, ni ba bahulu ha ba ku beya mazoho. 15 Tokomela zeo, mi u ipeye ku zona, kuli zwelopili ya hao i bonwe ki batu kamukana. 16 Hape u tokomele mikwa ya hao ni lituto za hao. U tundamene u nz'o tokomela zeo kaufela, kakuli ha u eza cwalo u ta ipilisa ni ku pilisa ba ba ku teeleza.

5

 

Buikalabelo kwa neku la balumeli

1 U si ke wa kalimela munna-muhulu, kono u mu eleze sina ndat'aho, Micaha u ba nge sina banyani ba hao. 2 Basali ba bahulu u ba nge sina bo m'aho, ni likalibe sina likaizeli za hao, i li ka mukwa o kenile kaufela.

3 U kuteke limbelwa bao ili limbelwa luli. 4 Kono haiba mbelwa a na ni bana kamba baikulu, taba ya pili kikuli ba itute ku eza liswanelo za bulumeli bwa bona kwa neku la lubasi lwa bona, ni ku kutiseza bashemi ba bona ni bo kukw'a bona se ba zwisize ku ba hulisa. Kakuli seo ki sona se si tabisa Mulimu. 5 Musali ya li mbelwa luli, ya si na ya ka mu babalela, u beyile sepo ya hae ku Mulimu, mi h'a liseli ku lapela, ni ku kupa tuso, busihu ni musihali. 6 Kono mbelwa ya ikenya mwa minyaka u s'a shwile kale, nih'a sa pila. 7 Ki sona s'o swanezi ku ba hupulisa kuli ba tokwe se ba ka nyazahala ka sona. 8 Kono haiba mutu yo muñwi a sa tokomeli banabahabo, sihulu ba mba ya habo, yo u hanile tumelo, mi mane u fitwa ki ya si ka lumela.

9 U si ke wa ekeza mbelwa kwa palo ya limbelwa konji h'a s'a na ni lilimo ze mashumi a silezi. Fahalimw'a zeo u swanezi ku ba ya n'a nyezwi hañwi feela. 10 U swa ne zi ku ba ya pakwa ka likezo ze nde. A be musali ya hulisize hande lubasi lwa hae, ya n'a amuhela hande baenyi mwa ndu ya hae, ya n'a tapisa mahutu a balumeli, ya n'a tusa ba ba ne ba zielehile, mi ya n'a ipeyile mwa mifuta kaufela ya misebezi ye minde.

11 Kono, u si ke wa ekeza kwa palo ya limbelwa basali ba ba sa li ba banca, kakuli litakazo za bona ha li ka ba batisa ku nyalwa, ba ta zwa ku Kreste, 12 mi ba ta ba ni mulatu ka ku sinya buitamo bwa bona bwa pili ku yena. 13 Hape ba ituta buzwa ha ba pota-pota mwa mandu. Kono se si maswe hahulu ku fita se, kikuli ba ituta lusebo ni ku ikenya mwa litaba ze sa ba ami, mi ba bulela ka lika ze ba sa swaneli ku li bulela. 14 Kabakaleo, ni lata kuli basali ba banca ba limbelwa ba nyalwe, ba be ni bana, mi ba tokomele mandu a bona, kuli lila za luna li palelwe ku bulela ze maswe ka luna. 15 Ba bañwi, ba limbelwa, ba se ba keluhile mwa nzila ye nde ni ku latelela Satani. 16 Kono haiba mulumeli wa musali a na ni limbelwa mwa lubasi lwa hae, u swanezi ku ba babalela, bakeñisa ku imeza keleke, kuli yona keleke i kone ku babalela be i li limbelwa luli ba ba siyezi ba li nosi.

17 Bahulu ba ba eza hande musebezi wa bona wa buhulu, ba swanezi ku hupulwa, mane ba lukela ku ekelezwa mupuzo wa bubeli, sihulu ba ba sebeza ka tata ka ku kutaza ni ku luta. 18 Kakuli ku ñozwi kuli: “U si ke wa tama mulomo wa pulu ha i pula mabele,” ni kuli “Mubeleki u swanelwa ki mupuzo wa hae.”

19 U si ke wa teeleza litaba ze tama muhulu wa keleke, konji ha li tiswa ki lipaki ze peli kamba ze talu.

20 U kalimele patalaza ba ba eza sibi kuli ba bañwi ba sabe.

21 Fapil'a Mulimu, ni fapil'a Jesu Kreste ni mangeloi a kenile, ni ku kupa ka tata kuli u mamele litaelo zeo ku si na sobozi kamba ketululo ku mutu ufi kamba ufi mwa lika z'o eza kamukana. 22 U si ke wa akufela ku beya ufi kamba ufi mazoho mwa musebezi wa Mulena. U si ke wa ikenya mwa libi za ba bañwi. U ipuluke u nz'o li ya kenile.

23 U si ke wa nwa mezi feela, kono u nwe ni wainenyana kuli i tuse mwa mba ya hao, ha u nze u kula kula cwalo nako kaufela.

24 Libi za ba bañwi li bonahala kapili ba si ka atulwa kale. Kono za ba bañwi li t'o bonahala mwamulaho feela. 25 Kamukwaoswana, ni zona likezo ze nde li bonahala kapili, mane ni ze sa bonahali kapili ha li koni ku nga nako li nze li patilwe.

6

 

Za batanga

1 Batanga kaufela ba swanezi ku hupula malen'a bona kuli ba lukela ku fiwa likute, kuli libizo la Mulimu, ni tuto ya luna ya sikreste li si ke za nyefulwa. 2 Batanga ba ba luilwe ki balumeli ba si ke ba ba nyaziseza kakuli se li banabahabo bona. Mane, ba swanezi ku ba sebeleza hande ku fita, kakuli ba ba sebelezwa ki bona ki balumeli be ba lata.

 

Lituto za buhata ni bufumu bwa niti

Ki zona z'o swanezi ku luta ni ku kutaza ka zona. 3 Ku na ni ba ba ñwi ba ba luta tuto i sili, a nz'a hanyeza manzwi a niti a Mulen'a luna Jesu Kreste ni lituto za bulapeli bwa luna. 4 Ki foo, ku simuluhile buikuhumuso, mi h'a zibi se siñwi. U na ni takazo ye maswe ya ku kanana ni ku omana ka manzwi. Ki fo ku simuluha muna, likauhano ni linyefulano, ku nahanelana mihupulo ye maswe, 5 ni likañi ze sa feli mwahal'a batu ba mihupulo ye sa sebezi hande ni ba ba latehezwi ki niti. Ba hupula kuli bulumeli ki nzila ya ku bata kufuma.

6 Bulumeli bwa fumisa mutu, kwa utwahala, haiba a itumela ka s'a na ni sona. 7 Kakuli ha lu na se lu tisize mwa lifasi, mi ha lu kuta ha ku na se lu ta nga mwateñi. 8 Cwalehe, haiba lu na ni lico ni liapalo, zeo za lu likana. 9 Ba ba bata kufuma ba wela mwa miliko, mi ba swasiwa ki siteyo sa litakazo ze ñata, za bukuba, ze maswe, ze isa mutu kwa ku sinyeha ni ku fela. 10 Kakuli takazo ya mali ki makalelo a ze maswe kaufela. Ba bañwi ba lakalize hahulu ku ba ni ona, mi ba kile ba keluha mwa tumelo, mi ba yambaela mwahal'a maswabi a mañata.

 

Timotea h'a elezwa

11 Kono wena, mutu wa Mulimu, ambuka lika zeo kaufela. U tundamene ze lukile, bulapeli, tumelo, lilato, pilu telele ni musa. 12 U lwane ndwa ye nde ya tumelo, mi u ipumanele bupilo bo bu sa feli. Ki ku bona bupilo bo kw'a ku bizelize Mulimu zazi l'o ipulezi tumelo ya hao hande nde fapil'a lipaki ze ñata. 13 Fapil'a Mulimu ya fa bupilo kwa lika kaufela, ni fapil'a Jesu Kreste ya n'a pakile niti ka buipulelo bo bunde fapil'a Ponse Pilato, na ku eleza.

14 U mamele taelo yeo, mi u i buluke i nze i kenile, i sa nyazahali, ku fitela Lizazi l'a ta bonahala Mulen'a luna Jesu Kreste. 15 Ku bonahala kwa hae ku ka tiswa ki Mulimu ka nako ye lukela, yena Mubusi a li muñwi ya tohonolofalizwe, Mubusisi wa babusisi ni Mulena wa malena. 16 Ki yena feela ya sa shwi. U pila mwa liseli le li sa sutelelwi ki mutu. Ha ku na ya kile a mu bona, mi ha ku na ya kona ku mu bona. A fiwe likute ni maata a sa feli! Amen.

17 Laela ba ba fumile za lifasi le kuli ba si ke ba ikuhumusa. U ba bulelele kuli ba si ke ba beya sepo ya bona fa lika ze si na niti, sina bufumu, kono ba beye sepo ya bona ku Mulimu ya lu fa ka buñata lika kamukana kuli lu li tabele. 18 U ba eleze ku eza ze nde. Ba fume ka misebezi ye minde, ba be ni sishemo, mi ba itukiseze ku ikabela ni ba bañwi. 19 Ka mukwa wo, ba ta ikubukanyeza liluo le linde, le li ta ba mutomo o tiile wa mazazi a taha. Mi ba ta fumana bupilo sakata.

20 Timotea, buluka se si beilwe mwa pabalelo ya hao. Picuka lipulelo za bukuba ni likañi za zibo, sina mo ba i bizeza ba bañwi ka kufosa. 21 Ba bañwi ba bulezi kuli ne ba na ni yona, zibo yeo, mi kanti kihona ba keluhile mwa tumelo.

Sishemo sa Mulimu si be ni mina kaufela.